Rozprawka i essay – jak je napisać?

Rozprawka to ustrukturalizowana, konkretna i krótka forma pracy pisemnej ułatwiającej zrozumienie istoty konkretnie przedstawionego problemu i ustalenie opinii na wybrany, sporny temat. Rozprawka posiada kilka wariantów, z których każdy stosuje trochę odmienny sposób osiągnięcia tego celu.

Czym różni się rozprawka od eseju i angielskiego essay?

Jak napisać rozprawkę, essay?

Jak napisać rozprawkę, essay?

Wymaga to wyjaśnienia, bowiem co innego ma na myśli anglik mówiąc o “essay”, a co innego Polak mówiący o eseju i rozprawce.

Esej nie jest odpowiednikiem “essay”. Przynajmniej nie do końca…

Angielski “essay” łączy w sobie różne formy twórcze: od konkretnych, zwięzłych, systematycznych prac na określony temat, przez luźne pogadanki na określony temat, po zupełnie luźne rozważania, które łączy w całość jedynie tok myślenia autora. Forma “essay” jest szczególnie twórczą, kreatywną formą, która ma za zadanie rozwijać intelektualnie autora i czytelników, pobudzać do myślenia, refleksji, albo intelektualnej rywalizacji o zyskanie aprobaty dla swoich poglądów z wiarą w umiejętność samodzielnego osądu przedstawionych postulatów przez czytelników.

Anglicy wyróżniają kilka rodzajów i podrodzajów “essay” (próbować, testować). Oto ważniejsze z nich:

  • wyjaśniający (expository): twoim celem jest przedstawienie swojego poglądu i jego uargumentowanie, przedstawiasz w nim swoją tezę, opinię na wybrany temat i przedstawiasz argumenty za,
  • przekonujący (persuasive): twoim celem jest przeciągnięcie czytelnika na Twoją stronę. Wiesz że masz rację, teraz zależy Ci, aby inni też do tego doszli. Przedstawiasz więc hipotezę, rozważasz argumenty jakie może mieć czytelnik, po czym przedstawiasz swoje argumenty i wnioskujesz, że argumenty przeważają na Twoją stronę,
  • analityczny (analytical): twoim celem jest przeanalizowanie jakiegoś materiału pod kątem wybranego tematu, przybliżenie tematu i swoich poglądów czytelnikowi. Analizujesz więc np. wiersz, powieść albo wydarzenie. Na przykład “Opisz temat ubóstwa na podstawie książki…”. W pierwszej części pracy opisujesz jak został w materiale przedstawiony wybrany temat temat, dalej przedstawiasz swoje spostrzeżenia związane z nimi, a na końcu wysnuwasz różnorodne wnioski odnoszące się do tego jakich informacji dostarcza w wybranym temacie przedstawiony materiał. Jak widać jest to forma pracy badawczej,
  • argumentowy (argumentative): twoim celem nie jest przekonanie przeciwnika do swojej racji jak w eseju przekonującym, ale po prostu przedstawić argumenty z jednej ze stron. Kłócisz się więc z przeciwnikiem, a ocenę poglądów pozostawiasz osobie, która ocenia argumenty Twoje i Twojego przeciwnika. W tej formie przedstawiasz nie tylko argumenty za Twoją tezą, ale również argumenty przeciwnika, aby je skrytykować.
  • porównawczy (comparision): twoim celem jest znalezienie różnic i podobieństw między dwoma tematami, zjawiskami, wydarzeniami, autorami, stylami itp.
  • opisowy (descriptive): twoim celem jest wyczerpujące zaspokojenie ciekawości czytelnika na wybrany temat. Jeśli piszesz np. o Adamie Mickiewiczu piszesz kim on był, dlaczego stał się popularny, jak przebiegało jego życie prywatne, publiczne, co napisał, jak jest dzisiaj odbierany itd. a więc wszystko co uważasz, że może zainteresować czytelnika na wybrany temat.
  • oceniający (evaluation): oceniasz wydarzenie, autora książki albo książkę i jej znaczenie w kontekście w jakim to osadzasz. Np. czy książka Chłopi przyczyniła się do zrozumienia panujących w ówczesnych czasach relacji społecznych? A jeśli tak to czy miała duży wpływ w tym temacie, czy może nie?
  • narracyjny (narrative): twoim celem jest przedstawienie jakiejś błyskotliwej puenty na podstawie jakiejś historii. Opowiadasz więc jakąś historię np. z dziejów świata wybierając wydarzenia związane z przedstawionym tematem, aby na końcu wysnuć z nich jakiś wniosek. Albo opowiadasz o wydarzeniach z życia autora książki, które powodują, że można na niego spojrzeć z zupełnie innej perspektywy niż tylko pisarza.
Czytaj podobne  15 x zdjęcie w tle na #Facebook a

Jak widać więc w pojęciu “essay” w języku angielskim funkcjonuje wiele różnych rodzajów prac, a powyższe to tylko kilka z wielu z nich. W języku polskim i na lekcjach języka polskiego przeważnie nie poznaje się powyższych rodzajów angielskiego “essay”.

Polski “esej” jest obecnie zupełnie czym innym niż angielski “essay“. Polski “esej” zawiera w sobie wszystko co nie jest nowelą, powieścią ani wierszem. Polski esej stał się workiem do którego wrzuca się dowolne prace twórcze. Polski esej jest przede wszystkim subiektywnym punktem widzenia autora, który nierzadko w tej formie odnajduje sposób na dotarcie do czytelnika w wyrafinowany sposób i wprawienie go w dobry nastrój przez umiejętne pobudzanie jego intelektu z użyciem całego kunsztu pisarskiego.

Polski esej nie ma więc nic wspólnego znaczeniowo z angielskim “essay”.

Niestety w języku polskim powszechnie istnieje wiedza zaledwie  o kilku z mnogich wariantów angielskiego “essay”, które nazywane są u nas “rozprawkami” (od rozprawiania, rozważania).

Oto one:

Rozprawka dedukcyjna czy indukcyjna?

W jednym wariancie rozprawki, zwanym rozprawką dedukcyjną autor zazwyczaj przestawia swój prywatny pogląd na sprawę i staje po jednej ze stron sporu po czym podaje argumenty przemawiające za swoim stanowiskiem, aby na końcu powołując się na argumenty podsumować czy mieliśmy rację w stawianiu tezy. Natura rozprawki dedukcyjnej, polegającej na wnioskowaniu z podanych argumentów za prowadzi przeważnie do potwierdzenia tezy postawionej na wstępie.

Ta forma rozprawki jest przydatna jeśli chcemy przygotować się na dyskusję z oponentem w sporze i zależy nam na zdobyciu odpowiednich argumentów na swoją stronę. Opracowanie jednak argumentów przemawiających za jedną ze stron sporu nie powoduje jednak, że lepiej zrozumiemy istotę problemu czy, że dotrzemy do konsensusu, albo porozumienia z osobą o przeciwnych poglądach. Forma ta przydaje się jednak, gdy zależy nam by czytelnik zaznajomiony z naszą rozprawką dedukcyjną i rozprawką osoby o przeciwnych poglądach mógł wyrobić sobie własne zdanie znając najmocniejsze argumenty stojące po obu stronach.

Czytaj podobne  Czy zdradzić komuś mój pomysł?

Rozprawka dedukcyjna jest odpowiednikiem angielskiego eseju argumentowego.

Drugi wariant rozprawki zwany jest rozprawką indukcyjną. O ile w rozprawce dedukcyjnej najpierw stawiamy tezę, aby następnie ją potwierdzać, o tyle w rozprawce indukcyjnej na wstępie stawiamy hipotezę, a więc przypuszczenie co do którego pewności nie mamy. Dalsza część pracy ma na celu rozprawić, czy przedstawione przypuszczenie jest słuszne czy nie. Na końcu pracy należy podsumować argumenty i ustalić czy mieliśmy rację. Rozprawka taka lepiej prowadzi do zrozumienia istoty problemu przez piszącego pracę, ponieważ musi on zrozumieć stanowiska obu ze stron sporu, aby przedstawić argumenty jakie posiadają.

Jak ustalić jaką pracę piszemy? To proste: jeśli w zadaniu jest napisane, aby udowodnić jakąś tezę (Udowodnij, że…) musimy sięgnąć po rozprawkę dedukcyjną. Jeśli z kolei zadanie polega na sprawdzeniu tezy (Czy…) możemy zastosować zależy od potrzeb wariant rozprawki.

Rozprawka indukcyjna jest odpowiednikiem angielskiego eseju przekonującego.

Jak napisać rozprawkę?

Po pierwsze należy ustalić jej temat i wybrać czy będziemy rozważać tezę czy udowadniać rację jednej ze stron.

Następnie zastanawiamy się jakie są argumenty za stanowiskiem: albo jednostronnie, albo z obu ze stron.

Przeważnie argumentów będzie wiele, dlatego staramy się wybrać najważniejsze z nich i ograniczyć ich liczbę do kilku.

Kolejną czynnością jest złożenie z zebranych informacji rozprawki.

Aby to zrobić piszemy najpierw treść zadania.

Wstęp rozprawki

Następnie piszemy wstęp. Wstęp ma odpowiadać na pytanie: jaką tezę/hipotezę postawiłeś na potrzeby pracy i czy zamierzasz jej bronić, czy ją rozważyć?

Kliknij “lubię to”, aby zobaczyć jak napisać resztę rozprawki:

[like-gate]

Rozwinięcie rozprawki

W drugiej części pracy umieszczamy argumenty za (i przeciw). W jakiej kolejności?

Czytaj podobne  Twórca Odsiebie.com zatrzymany - komentarz

Niektórzy sugerują mieszać je ze sobą, ale trzeba naprawdę wiedzieć co się robi, aby w takim wypadku nie zagmatwać pracy i nie rozwodzić się na jakieś poboczne tematy. Pamiętajmy, że rozprawka ma być ustrukturalizowana i przejrzysta.

Lepiej jest umieścić najpierw argumenty stojące po jednej ze stron, a następnie po drugiej ze stron. Przy czym lepiej jeśli argumenty “za” są na końcu pracy ponieważ najpierw chcesz pokazać, że potrafisz spojrzeć na sprawę z perspektywy drugiej strony sporu i macie wspólną płaszczyznę zrozumienia co złagodzi odbiór późniejszych uwagi potwierdzających Twoją hipotezę i zwiększy szansę, że oponent postara się zrozumieć Twój punkt widzenia tak jak Ty próbowałeś zrozumieć jego.

Każdy argument powinien być jakoś uzasadniony. Najpierw napisz argument, a następnie napisz jedno zdanie wyjaśniające czemu tak uważasz. Przeczytaj co napisałeś. Czy coś jest niejasne? Wymaga wyjaśnienia? Budzi wątpliwości? Wyjaśnij to w kolejnym zdaniu. Nie przesadzaj jednak w ilości zdań, argument i jego potwierdzenie powinny być zwięzłe i konkretne.

Czy pisać argumenty w jednym akapicie czy w oddzielnych?

Spójrz na ten problem z perspektywy przejrzystości.

Czy łatwiej będzie czytać Twoją pracę gdy umieścisz argumenty w jednym akapicie czy w oddzielnych?

Jeśli czytelnik będzie chciał wrócić do uzasadnienia jednego z argumentów, czy łatwo odnajdzie określone miejsce w pracy?

Wniosek z tego płynie taki, że każdy akapit powinien dotyczyć odrębnego argumentu. Pamiętaj, że w rozprawce chodzi o zwięzłość i przejrzystość, ale nie chodzi też o to, aby wymieniać dziesiątki argumentów bez ich wyjaśniania. Każdy fragment winien zawierać argument i jego objaśnienie dlatego oddzielne akapity nadadzą Twojej pracy przejrzystości.

Zakończenie rozprawki

Na koniec pracy w zależności od tego czy piszesz o hipotezie czy o tezie podsumowujesz pracę. Czy postawiona hipoteza okazała się słuszna? Co ma największy wpływ na Twoją decyzję, że teza jest słuszna? Czy teza została udowodniona? Czy miałeś rację stawiając hipotezę? Odpowiedz na te pytania w akapicie kończącym pracę.

Teraz spójrz na rozprawkę i zobacz czy jest zwięzła i konkretna, a argumenty są w pełni i konkretnie przedstawione i obronione. Postaw kropkę nad każdym i, dopracuj formę, aby praca prezentowała się estetycznie i przejrzyście, usuń zbędne wyrazy i dygresje wykraczające poza najważniejszy temat pracy, aż nie będziesz mógł już nic więcej usunąć.

Gotowe!
[/like-gate]

 

Przeczytaj też

Jak rozpoznać najmądrzejszą osobę w pokoju Jak rozpoznać najmądrzejszą osobę w pokoju? Jeśli chcesz wiedzieć jak zobacz jakie jest 9 metod, które mogą Ci w tym pomóc! Popatrz...
Który telefon wybrać? 10 rad, co wziąć pod uwagę!... Co jakiś czas zmieniamy telefony, np. gdy kończy się umowa. Czym się kierować, aby następny telefon był jak najlepszy? Dowiedz się teraz! 1. Bate...
Jak zdać prawo jazdy? Chcesz wiedzieć jak zdać? Dowiesz się z tego tekstu. Niedawno zdawałem prawo jazdy, więc stwierdziłem, że podzielę się moimi radami odnośnie tego j...
Odzyskanie pamięci z katalogu system Androida Dowiedz się jak odzyskać pamięć z katalogu system i cache. Mam Wildfire S. Po zainstalowaniu CyanogenMod 9 okazało się, że jak wywalę niepotrzebne ...
Komplet 7 poradników na #Halloween 2013: dekoracje... Kompletny zestaw 7 poradników na Halloween 2013: dekoracje, pomysły, inspiracje, przepisy, przebrania. Przygotuj się na Halloween 2013! Prz...
Napisano w Kolumna Tagi: , , , , , , ,

Menu